Langkau ke kandungan utama

Krisis “Bean Counting” dalam Akademia Malaysia: Suatu Tinjauan Berasaskan Data

Sumber foto: AI

Oleh Fikir Lestari
15 Nov 2025

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, landskap penerbitan akademik di Malaysia memperlihatkan satu paradoks yang semakin meresahkan. Universiti awam dan swasta mencatatkan peningkatan dramatik dalam jumlah artikel yang diterbitkan di pangkalan indeks antarabangsa seperti Scopus dan Web of Science, sehingga seolah-olah menandakan kematangan ekosistem penyelidikan negara. Namun apabila diteliti lebih dalam, impak sosial, dasar, dan inovasi yang terhasil daripada rentetan penerbitan ini masih rendah dan bersifat terasing daripada realiti masyarakat. Fenomena ini bukan sekadar rungutan ahli akademik; ia disokong oleh data empirikal yang menunjukkan bahawa sistem penilaian semasa memberi ganjaran kepada kuantiti berbanding makna. Justeru, budaya “bean counting”, yakni budaya menghitung angka tanpa memastikan nilai sebenar, semakin mencengkam dunia akademia tempatan.

1. Ledakan Penerbitan Tanpa Arah yang Mantap

Kajian PLOS One yang dibincangkan oleh CodeBlue pada 2024 melaporkan bahawa Malaysia menghasilkan sebanyak 310,874 artikel berindeks Scopus antara tahun 1996 hingga 2019, menjadikannya antara negara yang paling rancak menerbitkan makalah akademik di rantau ini. Ledakan ini diperkuatkan lagi oleh analisis penerbitan antara 2018 hingga 2022 yang menunjukkan peningkatan berterusan dalam produk penyelidikan universiti tempatan. Walaupun angka ini kelihatan memberangsangkan, ia berlaku dalam konteks ekosistem yang amat menekankan metrik seperti jumlah artikel, bilangan sitasi, penerbitan dalam jurnal berindeks, perolehan geran, serta penyeliaan pelajar pascasiswazah. Kesemua ini merupakan komponen utama yang menentukan skor MyRA (Malaysia Research Assessment), instrumen penilaian nasional yang mempengaruhi peruntukan dana serta reputasi institusi. Oleh itu, tidak menghairankan jika penyelidikan yang lambat, mendalam atau berisiko tinggi tidak lagi menjadi pilihan kerana ia tidak menjanjikan “nilai markah” yang segera, sedangkan penyelidikan ringkas dan selamat lebih digalakkan kerana dapat meningkatkan skor universiti dengan cepat.

2. Jurang Besar antara Penerbitan dan Impak Sosial

Apabila diperhatikan dari perspektif kuantitatif, universiti Malaysia kelihatan sangat produktif. Namun, persoalan penting ialah sejauh mana penerbitan ini diterjemahkan menjadi kesan nyata terhadap masyarakat, industri atau dasar negara. Di sinilah ketidakseimbangan ketara muncul antara hasil penyelidikan yang diterbitkan dan impak sebenar yang wujud. Laporan-laporan dasar serta penyelidikan terdahulu menunjukkan bahawa kadar pengkomersialan hasil R&D universiti adalah sangat rendah. Pada tahun 2010, kadar pengkomersialan universiti hanya sekitar 3.4 peratus, manakala data MyRA pada tahun 2019 pula menunjukkan kadar 4.3 peratus bagi harta intelek (IPR) yang berjaya dikomersialkan. Semasa Rancangan Malaysia Kesepuluh, kadar pengkomersialan keseluruhan sektor penyelidikan awam hanya setinggi 5 hingga 6 peratus, dan meskipun meningkat kepada 8 hingga 9 peratus dalam RMK-11, angka ini masih jauh ketinggalan berbanding negara maju. Tambahan pula, sebanyak 7,899 pendaftaran IP oleh institusi penyelidikan awam pada tahun 2017 hanya menghasilkan pulangan RM1.6 juta, jauh lebih rendah berbanding 464 IP sektor swasta yang menjana RM15.4 juta. Data ini menunjukkan bahawa daripada 100 penyelidikan yang dibiayai kerajaan, hanya sekitar 5 hingga 10 yang benar-benar berjaya diterjemahkan menjadi produk atau perkhidmatan.

3. Kesan Terhadap Dasar dan Komuniti: Masih Minimum

Selain aspek komersial, impak sosial dan dasar juga penting dalam menilai keberkesanan penyelidikan akademik. Walau bagaimanapun, Malaysia mempunyai sedikit sahaja mekanisme formal untuk menjejak impak sosial penyelidikan secara sistematik. Beberapa kajian terpilih menunjukkan potensi positif, seperti satu kajian terhadap penyelidikan kesihatan dibiayai kerajaan yang mendapati 96 peratus projek memberi kesan tertentu terhadap pembentukan dasar. Namun program tersebut direka khas untuk menghasilkan impak, dan tidak mencerminkan keseluruhan ekosistem akademik. Kajian lain mendapati bahawa institusi pengajian tinggi memberi kesan kepada pendapatan komuniti dan perniagaan tempatan, tetapi dapatan tersebut berada pada skala makro dan tidak berkait secara langsung dengan makalah jurnal individu. Kesimpulannya, penyelidikan Malaysia masih kekurangan sistem yang mantap untuk menilai impak sosial secara menyeluruh, menjadikan majoriti penerbitan tidak dapat dikaitkan dengan perubahan nyata dalam masyarakat.

4. Mengapa Ini Berlaku?

Realiti ini tidak berlaku secara kebetulan. Ia berpunca daripada sistem ganjaran akademik yang terpisah daripada keperluan sebenar negara. Struktur penilaian seperti MyRA, KPI universiti dan sistem kenaikan pangkat didorong oleh metrik yang mudah dikira, bukan oleh kejayaan penyelidikan dalam menyelesaikan masalah sebenar. Akibatnya, wujud kecenderungan untuk memecah kajian kepada unit-unit kecil demi menghasilkan lebih banyak penerbitan, memilih kaedah selamat yang cepat diterbitkan, mengelak penyelidikan berisiko tinggi, serta menyingkirkan penyelidikan multidisiplin atau reflektif yang dianggap “tidak Scopus-friendly”. UNESCO dalam laporan 2022 secara jelas menyatakan bahawa budaya KPI dan ranking di Malaysia telah mengalihkan fokus akademik dari kerja bermakna kepada kerja yang hanya memenuhi tuntutan angka. Sistem yang terlalu bergantung pada Scopus turut menghasilkan kecenderungan terhadap kajian fragmentari, pengulangan metodologi, dan penerbitan cepat tanpa nilai mendalam. 

5. Sebuah Paradoks Nasional

Malaysia tidak kekurangan ilmuwan yang cemerlang, idea yang kritikal, atau isu besar yang memerlukan campur tangan akademik. Negara juga tidak kekurangan komuniti yang memerlukan penyelidikan yang relevan dan bermakna. Yang kurang ialah ekosistem yang menghargai penyelidikan yang mendalam, lambat, berisiko tinggi dan bersifat merentasi disiplin. Sebaliknya, ekosistem semasa mencipta keadaan di mana penerbitan di jurnal lebih diutamakan daripada penyelesaian masalah, sitasi lebih penting daripada transformasi sosial, dan hasil yang boleh dibilang lebih bernilai daripada makna yang boleh dihayati. Akibatnya, kita mempunyai industri penerbitan akademik yang pesat, tetapi kesan sosial yang sederhana dan tidak sepadan.

Kesimpulan: Bukti Empirik Menyokong Intuisi

Data empirikal membuktikan bahawa Malaysia mempunyai jumlah penerbitan akademik yang besar, tetapi kadar pengkomersialan yang rendah, pulangan harta intelek yang kecil, dan sedikit laporan impak sosial yang boleh diukur. Sistem penilaian pula memihak kepada kuantiti dan bukan impak, menyebabkan penyelidikan yang dihasilkan lebih banyak memberi manfaat kepada metrik universiti berbanding masyarakat. Oleh itu, intuisi bahawa penyelidikan akademik Malaysia cenderung kepada budaya “bean counting” merupakan kesimpulan yang tepat dan disokong oleh bukti. Ekosistem semasa menghasilkan banyak kertas, tetapi sedikit perubahan.


Rujukan

  • CodeBlue. 2024. “Exploring Self-Citation Patterns in Malaysia: A Review of PLOS One Study”.

  • PLOS One. 2021. Dataset penerbitan Scopus 1996–2019.

  • Nordin, R. et al. 2023. Analysis of Malaysian Higher Education Research Outputs 2018–2022.

  • Rosli, M & Sidek, S. 2013. Commercialisation of Malaysian University Research.

  • MRANTI. 2021. Policy Brief on R&D Commercialisation in Malaysia.

  • OECD. 2021. OECD Review of Innovation Policy: Malaysia.

  • UNESCO. 2022. The Academic Profession in Malaysia: Challenges in KPI & Ranking Culture.

  • Rashid, M. et al. 2021. Impact of Government-funded Health Research in Malaysia.

  • Mokhtar, N. et al. 2022. Economic and Social Impact of Malaysian Higher Education Institutions.

Ulasan

Catat Ulasan

Catatan popular daripada blog ini

Universiti kini dipenuhi Pensyarah, Namun Ketandusan Sarjana.

Oleh Fikir Lestari  ( berbantu AI ) Sekali imbas, istilah pensyarah universiti dan sarjana kelihatan seolah-olah merujuk kepada golongan yang sama. Namun, kedua-duanya sebenarnya merujuk kepada orientasi yang sangat berbeza terhadap ilmu, autoriti, dan tujuan intelektual. Seorang pensyarah universiti pada asasnya ialah satu peranan dalam sesebuah institusi . Identitinya ditentukan oleh pelantikan, beban tugas, dan akauntabiliti pentadbiran. Jam pengajaran, hasil pembelajaran, rubrik penilaian, petunjuk prestasi utama, serta pematuhan kepada kerangka institusi membentuk kehidupan intelektual harian seorang pensyarah. Ilmu, dalam konteks ini, difahami sebagai sesuatu yang perlu disampaikan, distrukturkan, dan diukur . Autoriti pensyarah tidak banyak bergantung pada kedalaman kefahaman, tetapi pada kelayakan formal, pemilikan silibus, dan keselarasan dengan kurikulum yang diluluskan. Malah penyelidikan pun semakin bersifat instrumental, dinilai melalui bilangan penerbitan, indeks s...
1 ulasan
Baca lagi

EMPAT - PRINSIP PETER: SARJANA PRODUKTIF TIDAK SEMESTINYA AKAN MENJADI PEMIMPIN UNIVERSITI YANG BAIK

R udy adalah seorang tukang kasut yang pandai. Kasut buatannya menjadi idaman orang ramai. Cara jahitannya, cara potongannya, menghasilkan kasut yang mahal harganya kerana digemari orang seluruh negeri. Kepandaiannya telah sampai ke telinga Anuar, seorang ahli perniagaan yang berhasrat  memperolehi keuntungan dari kemahiran Rudy. Dia berhasrat melaburkan wang untuk membina sebuah bengkel berkelengkapan moden untuk Rudy. Dengan cara ini akan lebih banyak kasut jenama Rudy dapat dijual. Kalau Rudy biasanya membuat sepuluh pasang kasut sebulan, dengan mesin di bengkel yang akan dibina, maka beratus-ratus pasang kasut Rudy akan dapat dibuat sebulan. Kalau keuntungan dibahagi dua dengan Rudy pun, Anuar mencongak, Rudy masih akan mendapat pendapatan berkali ganda. Manakala Anuar sendiri akan memperoleh keuntungan dari pelaburannya. Setelah bengkel dibina, Rudy diberi tugas sebagai ketua pengeluaran yang akan mengawal kualiti dan melonjakkan kuantiti pengeluaran kasut bengkel itu. Dia tid...
3 ulasan
Baca lagi

Kesan Budaya Penyelidikan Universiti Masakini Terhadap Kreativiti, Inovasi dan Kualiti Akademik

1. Pengenalan Dalam dua dekad terakhir, budaya penyelidikan global telah berubah dengan ketara akibat tekanan metrik yang melampau seperti publish or perish , faktor impak, penarafan universiti dan penilaian berasaskan kuantiti penerbitan. Walaupun pendekatan ini sering digambarkan sebagai kemajuan ke arah ketelitian saintifik, perubahan ini sebenarnya mencerminkan pengaruh semakin kuat daripada positivisme dan reduksionisme. Positivisme, yang cenderung menganggap pengetahuan hanya sah apabila ia dapat diukur dan dibuktikan secara empirikal, dan reduksionisme, yang memecahkan fenomena kompleks kepada unit-unit kecil yang terasing daripada konteksnya, telah membentuk bukan sahaja cara penyelidikan dijalankan, tetapi juga menentukan siapa yang mampu bertahan dalam dunia akademik (Broadbent, 2002). Esei ini berhujah bahawa budaya penyelidikan yang sangat positivistik dan reduksionis mewujudkan ekosistem akademik yang kurang mendorong kreativiti, rendah keupayaan inovasi dan lebih mengutam...
Catat Ulasan
Baca lagi

Siapa yang Membaca Kertas Akademik di Wall Street?

 Oleh Fikir Lestari. Dalam satu temu bual YouTube di saluran Jonathan B., Jim O’Shaughnessy (4th January) ditanya tentang hubungan antara berfikir dan bertindak—tentang sama ada kerja intelektual masih mempunyai makna dalam dunia yang digerakkan oleh pelaksanaan, kelajuan, dan pasaran. Pada satu ketika, hampir secara bersahaja, beliau melontarkan satu soalan yang amat menusuk: “Siapa yang membaca kertas akademik di Wall Street?” Ungkapan ini tidak hadir sebagai provokasi kosong, tetapi sebagai satu diagnosis. Ia merangkumkan, dalam satu ayat, jurang yang semakin melebar antara penyelidikan akademik dan dunia nyata yang suatu ketika dahulu cuba difahaminya. Universiti tidak sentiasa menjadi institusi yang terpisah. Dalam sejarah, kesarjanaan lahir daripada masalah kehidupan sebenar—perdagangan, perubatan, undang-undang, tadbir urus, seni bina, dan pertanian. Ilmu berkembang secara perlahan, namun bersifat telap. Idea meresap ke dalam amalan, dan amalan pula membentuk semula teori. S...
Catat Ulasan
Baca lagi

TIGABELAS: RESIPI LAPUK, RESTORAN MEWAH, DAN KETANDUSAN RASA DALAM UNIVERSITI

  Oleh Fikir Lestari Faiz diterima bekerja sebagai pembantu chef di sebuah restoran yang terkenal. Nama restoran itu besar, dapurnya tersusun rapi, dan setiap hidangan keluar mengikut piawaian yang telah diuji berpuluh kali. Di dinding dapur tergantung buku resipi tebal—lengkap dengan sukatan, masa, dan langkah yang tidak boleh disimpang. Tugas Faiz mudah: ikut resipi, jangan bertanya terlalu banyak, dan pastikan setiap pinggan rasa sama seperti semalam. Pada awalnya, Faiz cemerlang. Masakannya kemas, konsisten, dan pelanggan jarang merungut. Pengurusan gembira. Statistik jualan stabil. Dari sudut prestasi, Faiz ialah tukang masak yang baik. Tetapi perlahan-lahan, satu kegelisahan muncul. Faiz sedar bahawa dia boleh memasak makanan yang baik, tetapi dia belum tentu menjadi seorang tukang masak yang baik. Dia tahu resipi, tetapi tidak tahu kenapa resipi itu wujud begitu. Dia tahu sukatan, tetapi tidak memahami bahan. Dia tahu masa, tetapi tidak peka terhadap perubahan cuaca, kesegar...
Catat Ulasan
Baca lagi